Ile tak naprawdę kosztują mieszkania?

Macie ostatnio wrażenie, że wszyscy mówią o bańce na rynku nieruchomości? Większość osób, z którymi rozmawiam na ten temat szuka analogii do okresu absurdalnej hossy z lat 2006-2008. Niektórzy nieprzerwanie podkreślają “To zaraz jeb#$% jak wtedy!”, inni znowuż twierdzą “Kupujcie bo będzie drożej!”, a jeszcze inni, że to zamierzony rezultat działań kondominium germańsko-judaistycznego, albo kwestia 500+. Serio. Media nie pomagają. Click Bajty  “Najdroższe mieszkania w historii.”, wyrwane z kontekstu cytaty “Mieszkania w Sosnowcu zdrożały 30%.”, prezentowane raporty o wątpliwych metodologiach, czy wpisy na poczytnych blogach o tematyce “A co jak kryzys!?”, szerzą niepokój wśród potencjalnych kupujących, jednocześnie umożliwiając sprzedającym testować coraz to bardziej absurdalne poziomy cen. W ten sposób dochodzimy do rezultatu tego chaotycznego ciągu przyczynowo skutkowego - asymetrii cen, czyli różnicy pomiędzy cenami transakcyjnymi a ofertowymi na rynku mieszkaniowym.

Asymetria Informacji prowadzi do Asymetrii Cen

Asymetria Informacji, w realiach wolno rynkowych, występuje wtedy kiedy jedna strona transakcji posiada zdecydowanie większą wiedzę na temat przedmiotu transakcji, od drugiej. W skrajnych przypadkach może ona doprowadzić do tak zwanej “Zawodności rynku” - sytuacji, w której mechanizm rynkowy nie prowadzi do efektywnej alokacji zasobów. Warto zaznaczyć, że to zjawisko zachodzi prawie zawsze przy wymianie handlowej. Wynika to z przyzwolenia jednej strony na korzyść drugiej, w związku z innymi udogodnieniami dla pierwszej, będącymi rezultatami zawarcia transakcji. Wystrzegam się stygmatyzacji sprzedawców, względem kupujących, gdyż to zjawisko występuje zarówno u jednych jak i drugich - taka jest natura handlu. Jednak z perspektywy ogólnego dobrostanu wszystkich uczestników rynku oraz moralnego punktu widzenia bardzo istotne jest, aby aberracje te były relatywnie niewielkie w stosunku do średnich kwot transakcji.

Dygresja. Ta cecha wolnego rynku jest w sumie filarem tak zwanego “Arbitrażu cenowego”. Czynności polegającej na zakupie dobra na rynku, na którym jego cena transakcyjna jest względnie niższa, w celu symultanicznej odsprzedaży tego dobra na innym, aktywnym rynku, na którym jego cena jest względnie wyższa. Koniec dygresji.

Jak to ma się do cen mieszkań w Polsce?

Rynek nieruchomości, a dokładnie jego “wtórna” część jest o tyle specyficzny, że panuje na nim obustronne (zarówno wśród sprzedających jak i kupujących) niedoinformowanie. Możemy starać się przypisać to czynnikom o których wspomniałem we wstępie tego wpisu. Nie powinniśmy jednak zapomnieć o aspekcie najważniejszym. Cechą charakterystyczną tej branży jest trzecia strona transakcji, czyli pośrednicy. W subiektywnym interesie  pośredników jest aby średnia kwota transakcji była jak najwyższa. Wynika to z konstrukcji ich wynagrodzeń, które w dużej mierze uzależnione są od prowizji ze sfinalizowanych transakcji, w ten sposób maksymalizują swoje krótkookresowe przychody.

Podszepty pośredników powodują, że sprzedający kolektywnie, aczkolwiek w większości nieświadomie, dokonują zmowy cenowej, oferując swoje mieszkania powyżej wartości rynkowej. W ten sposób kształtowane są średnie ceny ofertowe. Strona kupująca rozumie, że ceny ofertowe są zawyżone, więc w procesie negocjacji próbuje w jak największym stopniu je zbić. Dzięki tym wysiłkom otrzymujemy “średnie ceny transakcyjne”, które jak się okazuje podobnie jak ceny ofertowe są wypaczone przez trzecią stronę transakcji na niekorzyść strony kupującej. Już tłumaczę.

Współczesne techniki negocjacji sugerują odejście od staroświeckiego “zaproponuj swoją cenę”, gdyż udowodniono siłę psychologicznego przekazu tak zwanej “kotwicy cenowej” - progu, poprzez który ustalamy naszą bazową propozycję jako strona negocjacji. Im wyższy próg bazowy, o ile nie spowoduje on odstąpienia od negocjacji drugiej strony, tym większa będzie średnia kwota faktycznej transakcji (działa to też w drugą stronę - im niższy próg tym statystycznie kwota będzie niższa). Dlatego naturalnym skutkiem ubocznym “sztucznie” zawyżonych cen ofertowych, są finalnie wyższe ceny transakcyjne.

O ile skali “zawodności rynku”, czyli różnicy pomiędzy cenami transakcyjnymi pozbawionymi sugestii strony trzeciej, a dzisiejszymi cenami ofertowymi oszacować nie jesteśmy w stanie, to praktycznie od ręki możemy zbadać standardową asymetrię - pomiędzy obecnymi transakcyjnymi, a ofertowymi.

Poniżej możecie zobaczyć tabelę przygotowaną w oparciu o kwartalnie aktualizowany przez NBP raport cen nieruchomości mieszkalnych w Polsce. Wartość procentowa mówi nam ile procent średniej ceny ofertowej w danym mieście i kwartale, stanowiła cena transakcyjna. 

Jeżeli spojrzymy na średnią dla wszystkich siedmiu największych Polskich aglomeracji to widzimy, że w 2019 roku osiągnęliśmy historycznie największą asymetrię cenową - 18,05%. Na końcu tego wpisu udostępnię Wam dokument Google, w którym będziecie mogli zobaczyć wartość tego parametru dla wszystkich kwartałów od 2007 roku. Na przestrzeni tych kilkudziesięciu okresów, z dwoma wyjątkami (przełom 2012 i 2013 roku) jest to najgorszy wynik.  W dużej mierze przyczynił się do tego wynik Warszawy (18,5%). Nie możemy jednak zapomnieć o trzech miastach czyli Gdyni (25% różnicy), Gdańsku (16,3% różnicy) oraz Krakowie (21,83% różnicy) o największych walorach turystycznych.

Aby nie utonąć za bardzo w statystykach (fanów cyferek zapraszam do dyskusji w komentarzach!). Tymczasem opowiem Wam pewną anegdotę.

Wspominałem Wam nie raz, że działam lokalnie na rynku nieruchomości. Klasyczny model “fliperski” z aspiracjami do mianowania się za jakiś czas “iBuyer’em.” Kupujemy mieszkania z potencjałem, do remontu, i własnymi zasobami doprowadzamy je do stanu “pod klucz.” Nieruchomości pozyskujemy w przeróżny sposób: z polecenia, poprzez banery reklamowe, ulotki, internet (ogłoszenia), biura nieruchomości itd. Przygotowując wyceny korzystamy z różnych narzędzi, ogólnodostępnych baz danych, raportów, algorytmów czy też po prostu własnej intuicji i doświadczeń.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej na temat narzędzi z których korzystam przy wyborze nieruchomości pod flipa, wykup pakiet szkoleń “poKA no flipa” za 2000 kolumbijskich peso. Link do strony produktu. #trollface

Mamy też tak zwaną “Infolinię.” Jest to telefon, na który można zawsze zadzwonić i złożyć ofertę sprzedaży nieruchomości. Telefony i propozycje, które w ten sposób do nas trafiają bywają, mówiąc delikatnie … specyficzne. Weźmy na przykład starszą Panią, która od trzech miesięcy dzwoni “na infolinię” raz w tygodniu (zazwyczaj w niedzielę po teleexpresie):

• Dzień dobry! - dziarsko wykrzykuje do słuchawki na przywitanie starsza Pani.
• Witamy serdecznie, w czym możemy pomóc? - zapytuje mój wspólnik. (Tutaj nadmienię, iż charakter działalności nie ma znamion innowacyjnych, nie ma więc funduszy VC ani grantów z UE, a co za tym idzie “Founder” jest wspólnikiem, project managerem, pracuje w call center jednocześnie, a jak trzeba to i wbija w ogrodniczkach roboczych na budowę.)
• Kawalerkę mam na sprzedaż, 27 metrów, na ulicy takiej i takiej, piętro 6, piękny wieżowiec budowany za Gierka. Do lekkiego odświeżenia. Bo w sumie mieszkam tu od nowości to dbałam jak o swoje, no ale remontu to nie robiłam.
• Pani już chyba do nas dzwoniła?
• No tak dzwoniłam, dzwoniłam, nowy tydzień toteż dzwonię się przypomnieć, bo wie Pan zainteresowanie ogromne, w telewizji mówią, że mieszkania drożeją, no to tak pomyślałam, że może wreszcie poszliście po rozum do głowy i kupicie tą kawalereczkę! Pan wie przecież, że w Koszalinie to nie ma kawalerek! O co to, to nie! Każdą można sprzedać w dowolnej cenie, no bo nie ma, a ceny drożeją, więc sam pan rozumie.
• Tak jak najbardziej rozumiem. O jakiej kwocie Pani myślała?
• Okrąglutkiej i przystępnej.
• To znaczy?
• 180 000pln.
• Czy ma Pani podpisaną umowę z agencją?
• No tak oczywiście, taki młodziutki Pan przyszedł kilka miesięcy temu, no i utwierdził mnie, że dobrze wyceniam to swoje mieszkanko!
• Dziękujemy ślicznie, przemyślimy sprawę i w razie zainteresowania na pewno się do Pani odezwiemy.

Mam to szczęście, że moja rola w tym biznesie ma charakter inwestycyjno-konsultingowy i nie muszę odbierać tych telefonów. Czasem co prawda, jadę na budowę pomóc chłopakom - najczęściej jestem odpowiedzialny za wieszanie obrazków. Poza tym to tylko od czasu do czasu wpakują mnie w dziwną kabałę, kiedy np. trzeba wnosić 100 regipsów na 4 piętro...  Dlaczego przytaczam akurat tą konwersację? Bo nie dość, że za metr wychodzi istnie diabelska liczba 6666,66 pln, to jest to idealny przykład fantasmagorii cenowej sprzedającego.

Uśrednione ceny transakcyjne na rynku wtórnym w Koszalinie w I kwartale tego roku przekroczyły “psychologiczną barierę” 4000 pln za metr, osiągając dynamikę wzrostu cen na przestrzeni 6 kwartałów (IIq 2017 - Iq 2019) na poziomie 1,6% q/q. Ponadto lokale mieszkalne poniżej 30 metrów kwadratowych na rynku wtórnym, stanowią przedmiot około 8% wszystkich transakcji - więc nie jest to aż tak “niedostępny towar” jak mogłoby się wydawać. Jednocześnie dodam, że niespełna 9% sprzedanych mieszkań w Koszalinie na przestrzeni 2017 oraz 2018 roku przekroczyła cenę 5 000 pln za metr, a blisko 75% mieszkań sprzedano poniżej 4 500 pln za metr! Podkreślam, że mówimy o rynku wtórnym i mieście Koszalin.

Tymczasem według cen ofertowych dostępnych na popularnym serwisie z ogłoszeniami nieruchomościowymi, mogliśmy zobaczyć, że w tym czasie ceny ofertowe mieszkań na rynku wtórnym w Koszalinie kształtowały się na poziomie około 4 800 pln za metr kwadratowy.

Czy to krótkie podsumowanie dotyczące cen transakcyjnych z mojego lokalnego rynku nieruchomości wyjaśnia absurd wspomnianej oferty?

Ostatnio mam problemy z pilnowaniem objętości wpisów.
Podsumowując - nie wierzcie średnim cenom ofertowym prezentowanym na portalach ogłoszeniowych! Mieszkania są w rzeczywistości tańsze niż, je owe portale "malują!"

Tak jak obiecałem to zostawiam Wam tutaj link do arkusza Google z danymi raportu NBP. Jakie są Wasze odczucia co do asymetrii cenowej pomiędzy cenami transakcyjnymi a ofertowymi w Waszych miastach? Czy uważacie to za istotny problem, który w dużej mierze odpowiada za obecną sytuację na rynku nieruchomości w Polsce?

Pozdrawiam,
DP

PS We wpisie „The wisdom of crowds.” rozpocząłem prosty eksperyment mający sprawdzić teorię mądrości tłumu w oparciu o krótką ankietę poniżej. Jak Wam się wydaje o ile wzrosną ceny transakcyjne mieszkań na rynku wtórnym w Polsce w 2019 roku? Odpowiadajcie, a do wyników ankiety wrócimy jak GUS albo NBP opublikuje swój raport w przyszłym roku. Porównamy je z dostępnymi przewidywaniami ekspertów od rynku nieruchomości. Myślę, że czytelnicy Kosztu Alternatywnego znokautują ich!

[os-widget path="/mejwon/jak-zmieni%C4%85-si%C4%99-ceny-transakcyjne-nieruchomo%C5%9Bci-w-polsce-w-2019-roku1"]